Ngày 15 tháng 6, nhà văn Nhật Bản Kizaki Shinya vừa ra mắt cuốn sách về HLV Moriyasu Hajime với tựa đề "Huấn luyện viên đảo ngược Moriyasu". Ông đã dành hai năm rưỡi phỏng vấn Moriyasu và những người xung quanh, hé lộ những câu chuyện ít biết về vị "danh tướng vô năng" này trước người hâm mộ. Kizaki Shinya cũng đăng tải một phần nội dung trên tạp chí Weekly Bunshun.

Ngày 12 tháng 6 theo giờ Nhật Bản, World Cup Bắc Trung Mỹ chính thức khai mạc. Đội tuyển Nhật Bản với danh sách 26 cầu thủ, trong đó 23 người đang thi đấu ở nước ngoài, với các trụ cột như Doan Ritsu, Kubo Takefusa, được giới chuyên môn gọi là "đội tuyển Nhật Bản mạnh nhất lịch sử". Nhưng người nắm giữ vận mệnh của đội bóng vẫn là Moriyasu, người đã dẫn dắt từ năm 2018.

Tại World Cup 2022 ở Qatar, Moriyasu đã dẫn dắt đội lội ngược dòng đánh bại Đức và Tây Ban Nha, dù cuối cùng thua Croatia trên chấm luân lưu ở vòng 16 đội, nhưng màn trình diễn của Nhật Bản đã gây chấn động thế giới. Ở chu kỳ này, đội tuyển Nhật Bản thể hiện sức mạnh áp đảo tại vòng loại châu Á, giành vé World Cup sớm nhất thế giới, và đánh bại các đội mạnh như Brazil, Anh trong các trận giao hữu. Dù vậy, thành tích tốt nhất của Nhật Bản tại World Cup vẫn chỉ là vòng 16 đội. Chính vì thế, mục tiêu "tranh chức vô địch World Cup" của Moriyasu càng thu hút sự chú ý.

Xuất phát điểm của Moriyasu là ở một thị trấn đóng tàu thuộc Nagasaki. Ông sinh ra ở tỉnh Shizuoka, nhưng vì công việc của cha, năm lớp 1 đã chuyển đến phường Fukahori, thành phố Nagasaki. Tính cách hòa đồng, tràn đầy năng lượng, ông từng là thủ lĩnh của nhóm trẻ nghịch ngợm, thậm chí có giai thoại để tóc nhuộm vàng trong lễ tốt nghiệp trung học. Người bạn thời thơ ấu kém một lớp, Higuchi Norihiko, hồi tưởng lại trong phỏng vấn:

"Khi học sinh tốt nghiệp bước vào, có một người tóc nhuộm vàng. Tôi đã nghĩ 'Ủa?!', hóa ra là anh A-chan, tôi thực sự sốc. Nghe nói anh nhờ bạn bè dùng nước oxy già để tẩy tóc. Sáng hôm đó, giáo viên chủ nhiệm phát hiện ra, kéo anh ra vòi nước để xả. Nhưng tất nhiên không thể tẩy sạch. Ngày hôm sau, anh bị cạo trọc đầu."

Đến trung học phổ thông, tính nghịch ngợm của Moriyasu vẫn không mất. Ông vào trường Nagasaki Nisshō với tư cách học sinh thể thao đặc cách, nhưng năm lớp 11 đã rời câu lạc bộ bóng đá, thậm chí không đến trường suốt hai tuần.

"Nghe nói anh hay đi chơi đêm với bạn cấp 2 của Fukahori. Vì nhiều bạn từ Fukahori đã đi làm, có tiền tiêu." Higuchi nói.

Sau đó, nhờ sự thuyết phục của cha và huấn luyện viên Shimoda Noriki, Moriyasu trở lại đội. Nhưng lúc đó ông vẫn mang sự bất ổn của tuổi teen. Ở cấp độ thi đấu, vòng loại tỉnh Nagasaki có trường cấp 3 Kunitachi là đối thủ mạnh, Nagasaki Nisshō không bao giờ vào được giải toàn quốc. Moriyasu hy vọng chơi bóng cho đội doanh nghiệp nhưng không bao giờ có cơ hội để tuyển trạch viên chú ý.

Tuy vậy, sự nghiệp cầu thủ của Moriyasu có "quý nhân phù trợ". Nhờ sự tiến cử của Shimoda, ông được tổng giám đốc đội Mazda SC, tiền thân của Sanfrecce Hiroshima ngày nay, Imanishi Kazuo chấp thuận và gia nhập đội. Trong số đồng đội cùng trang lứa, Moriyasu có lý lịch kém nhất, hai năm đầu không được ra sân ở đội một. Nhưng sau đó, ông được tiếp thu lý thuyết chiến thuật dưới thời HLV Hans Ooft, người sau này trở thành HLV trưởng đội tuyển Nhật Bản, và dần chiếm vị trí chính thức ở hàng tiền vệ.

Về tình cảm, Moriyasu cũng khá may mắn. Từ thời trung học, ông đã hẹn hò với một bạn nữ cùng trường Nagasaki Nisshō, được ví như thần tượng, và kết hôn với cô vào năm thứ 4 thi đấu cho đội doanh nghiệp. Thầy chủ nhiệm năm lớp 10, Tsukibayashi Toshinobu, nhớ lại: "Cô ấy nổi tiếng, mọi người nói cô ấy xinh như búp bê Hakata."

Khi bước ra xã hội, Moriyasu cũng không hoàn toàn chú tâm vào bóng đá. Ngày đầu gia nhập đội, ông đã xuất hiện với mái tóc vuốt ngược, thường xuyên chơi pachinko. Nhưng hôn nhân đã trở thành bước ngoặt cuộc đời. Sau đó, dưới thời Ooft, ông được gọi vào đội tuyển Nhật Bản, và trải qua "bi kịch Doha" nổi tiếng năm 1993. Ông có ba người con với người vợ xinh đẹp, và cả ba hiện đều hoạt động sôi nổi với tư cách YouTuber về bóng đá.

Cuộc đời đảo ngược thực sự bắt đầu sau khi Moriyasu giải nghệ. Năm 2012, ông làm HLV trưởng Sanfrecce Hiroshima, trên nền tảng bóng đá tấn công do người tiền nhiệm Mihajlo Petrović xây dựng, thêm vào lối phòng ngự kiên cường mà ông coi trọng. Sanfrecce Hiroshima, trước đây chưa từng vô địch giải đấu, sau khi Moriyasu dẫn dắt đã 3 lần giành chức vô địch J.League trong 4 năm. Năm 2018, ông làm trợ lý cho HLV Nishino tại World Cup. Sau giải đấu, Moriyasu chính thức trở thành HLV trưởng đội tuyển Nhật Bản, và đạt 72 chiến thắng, nhiều nhất trong lịch sử đội tuyển.

Tại sao Moriyasu luôn có thể làm nên "kỳ tích"? Qua các cuộc phỏng vấn, dần hé lộ khả năng chuyển đổi giữa hai tâm thái "Phật" và "Quỷ" của ông.

Tôi chưa từng thấy HLV nào tôn trọng cầu thủ như Moriyasu. Khi cầu thủ kết thúc tập trung đội tuyển và trở về câu lạc bộ châu Âu, Moriyasu sẽ tiễn họ ở sảnh khách sạn. Dù cầu thủ rời đi lúc 4 giờ sáng, ông cũng nhất định xuất hiện và nói: "Cảm ơn cậu đã tham gia tập trung lần này."

Chỉ riêng ở châu Âu đã có hơn 80 cầu thủ nằm trong diện tuyển chọn của đội tuyển Nhật Bản, nhưng Moriyasu cố gắng xem càng nhiều trận đấu của họ càng tốt. Mỗi đầu tuần, ông dành thời gian xem băng trận đấu từ sáng đến tối, đó đã trở thành thường lệ. Ông cũng thường xuyên đến châu Âu để nghiên cứu. Khi cầu thủ trở về đội tuyển, Moriyasu sẽ nói với họ: "Pha xử lý ở phút thứ ... của cậu rất tốt." Chính nhờ những chi tiết này, cầu thủ cảm nhận được: "HLV thực sự đang theo dõi mình."

Moriyasu luôn coi "mọi người đều phải nỗ lực vì đội" là nguyên tắc hành động, và bản thân cũng làm gương. Trong buổi tập, ông tự nhặt bóng; nếu lịch thi đấu dày đặc, ông cũng thức trắng đêm để phân tích. Moriyasu từng nói: "Đây có thể là cách nói không phù hợp với xã hội hiện đại, nhưng cá nhân tôi, dù không ngủ, tôi cũng sẵn sàng chiến đấu 24 giờ." Nhìn thấy hình ảnh đó của ông, không ai dám lười biếng.

Tuy nhiên, Moriyasu cũng có lúc thể hiện mặt "Quỷ". Ví dụ, một lần trong lúc khởi động, một cầu thủ đang trò chuyện về chuyện nhậu nhẹt với phụ nữ. Moriyasu lập tức tập hợp mọi người và nghiêm khắc hỏi: "Bây giờ có cần nói chuyện đó không?" Cầu thủ đó ngay lập tức nhận lỗi và xin lỗi.

Một lần khác, một cầu thủ ít cơ hội ra sân tỏ thái độ không hài lòng trong buổi tập. Moriyasu thẳng thắn nói: "Nếu cậu không có ý định chiến đấu vì đội, thì hãy về ngay bây giờ." Kể từ đó, mỗi khi có cơ hội, cầu thủ đó đều nói: "Tôi muốn chiến đấu vì đội."

Moriyasu giải thích suy nghĩ của mình:

"Ở đội tuyển Nhật Bản, ưu tiên cao nhất luôn là tập thể. Tôi hiểu mỗi người đều có khát vọng thành công, nhưng để đạt được mục tiêu, tập thể phải ở vị trí ưu tiên cao nhất. Vì vậy tôi nói khá nặng. Tôi nói với họ, 'Nếu chỉ muốn nâng cao giá trị cá nhân, hãy làm điều đó ở câu lạc bộ.' Muốn rèn luyện một con người, cả dịu dàng và nghiêm khắc đều là cần thiết."

Thực tế, tôi cũng từng đối mặt với Moriyasu "Quỷ". Năm 2024, sau khi đội tuyển bị loại khỏi Asian Cup, tôi viết một bài báo về phát biểu của Machida Hidemasa, có thể bị hiểu là chỉ trích đội bóng. Moriyasu sau đó dùng ánh mắt sắc bén hỏi tôi với giọng gay gắt: "Anh cũng có thể viết bài đó với mục đích yêu cầu tôi từ chức chứ gì." Khi tôi giải thích: "Bóng đá Nhật Bản cũng cần môi trường thảo luận nghiêm túc như châu Âu", ông trở lại khuôn mặt "Phật" bình thường. Nhưng áp lực lúc đó, tôi vẫn khó quên.

World Cup lần này, Nhật Bản cùng bảng F với Hà Lan, Tunisia, Thụy Điển. Vì không có đối thủ nào có thể coi là chắc thắng, nên bảng đấu này còn được gọi là "bảng tử thần ẩn danh". Ngay cả khi Nhật Bản vượt qua vòng bảng, ở vòng loại trực tiếp 32 đội, họ có thể gặp Brazil, ứng cử viên vô địch, hoặc Morocco, đội vào bán kết World Cup trước.

Moriyasu không hề lơi lỏng. Sau trận giao hữu với Iceland, ông nhắc nhở toàn đội: "Không thể vì thắng trận giao hữu mà nghĩ rằng chắc chắn thắng ở World Cup. Chúng ta phải tránh chủ quan."